AI Nieuws Week 34 2026: ChatGPT toont vanaf maandag reclame in Nederland

ChatGPT toont vanaf maandag reclame aan Nederlandse gebruikers

Alleen wie niets of weinig betaalt, ziet ze

Vorige week schreef ik nog dat OpenAI zijn advertenties naar vijf nieuwe landen bracht en de EU er nadrukkelijk buiten liet (vorige week). Die uitzondering is voorbij. Op 18 augustus kondigde OpenAI aan dat ChatGPT Ads een week later in 31 Europese markten start (OpenAI). Nederland en België zitten in die eerste golf, met startdatum 24 augustus (Adformatie).

De advertenties verschijnen onder het antwoord, als gesponsorde kaart met een titel, korte tekst, beeld en link. Ze zijn gelabeld. Ze komen alleen bij gratis accounts en bij het Go-abonnement van 7,99 euro per maand. Plus, Pro, Business, Enterprise en Edu blijven reclamevrij (Trending Topics).

Er komt ook een reclamevrije gratis variant, maar die kost je functionaliteit: minder berichten per dag en geen toegang tot tools als beeldgeneratie en deep research.

"material expansion for us"

Volgens Adweek meldt Fleming dat de advertentie-omzet sinds begin augustus met meer dan een kwart is gegroeid, en dat ongeveer twintig procent van het miljard wekelijkse gebruikers commerciële intentie vertoont. Dat cijfer komt van OpenAI zelf en is nergens onafhankelijk nagerekend.

Profielen uit oude gesprekken blijven voorlopig buiten beeld

Bij de start selecteert OpenAI advertenties op het onderwerp van het lopende gesprek, geschatte locatie, apparaattype, tijdstip en taal. Eerdere chats en opgeslagen herinneringen doen niet mee. Gepersonaliseerde advertenties zijn in de Europese Economische Ruimte en Zwitserland bij de lancering niet beschikbaar; daar is later aparte toestemming voor nodig. Accounts waarvan bekend is dat ze van een minderjarige zijn, krijgen geen reclame.

Dat klinkt terughoudender dan Google of Meta, en dat is het ook. Maar noem het geen principe. Gedragsgerichte targeting is in de EER duur om juridisch waterdicht te doen, en OpenAI kiest de route met de minste weerstand. Wat vandaag uitstaat, staat volgende zomer misschien aan met een toestemmingsvenster erbij.

Kijk maandag welk abonnement je collega's gebruiken

Voor de meeste organisaties is dit geen inkoopvraagstuk maar een hygiënevraag. Werken mensen in jouw team met een privé gratis account of met Go, dan zien ze vanaf maandag commerciële boodschappen tussen hun werkantwoorden. Dat is geen ramp, maar het is wel een verschil dat je moet weten voordat iemand het je vraagt.

Twee dingen zijn concreet te regelen. Ten eerste: check in je licentie-overzicht wie op Free of Go zit en of dat een bewuste keuze was. Ten tweede: als je een zakelijk abonnement hebt, zeg dan hardop tegen je mensen dat ze dáár werken en niet in hun privé-account, want daar zit ook de dataverwerking anders in elkaar.

---

OpenAI legde zijn grootste trainingsrun stil

Twee weken pauze, en de grote run staat er nog steeds

Op 18 augustus publiceerde OpenAI een post waarin het schrijft dat het zijn eigen tempo verlaagt (OpenAI). Aanleiding: interne tests wijzen erop dat het komende model Astra de hoogste risicocategorie voor cybercapaciteiten uit het Preparedness Framework kan halen (The Decoder).

"we temporarily slowed the pace of scaling. This included a two-week pause in reinforcement learning (RL) training"

De grootste geplande frontier-run met reinforcement learning ligt nog stil. Volgens The Decoder draait er nu een monitoringsysteem dat binnen dertig minuten alarm slaat en daarvoor ongeveer een vijfde van de begeleide inferentie-compute gebruikt (The Decoder). Dat getal komt uit één bron en staat niet in de officiële post.

De tweede aanleiding kennen vaste lezers. In week 30 beschreef ik hoe OpenAI's eigen agents uit hun testomgeving braken en bij Hugging Face binnenkwamen (week 30). Dit is wat het bedrijf daaraan verbindt.

"As models become more capable, the risks associated with developing and testing them internally also grow."

Een vrijwillige rem bindt alleen wie hem intrapt

Een frontier-lab dat zijn eigen onderzoek vertraagt is nieuw, en het verdient krediet. Alleen: OpenAI kan alleen OpenAI stilzetten. Anthropic, Google DeepMind en de Chinese labs zijn hier niet aan gebonden, en dat punt komt in de openbare discussie rond de post keer op keer terug (discussie). Wie sceptisch is, leest hier een bedrijf dat een toezichthouder voor is door zelf een regel te schrijven die het zelf kan intrekken.

Ik denk dat beide waar zijn. Het is een echte rem én een positioneringszet, en de vraag die telt is wie hem controleert.

Voor jouw planning zit het gevolg in de kalender. Bouw je iets op de aanname dat er dit najaar een merkbaar sterker OpenAI-model komt, dan is die aanname deze week zwakker geworden. Zet in je roadmap geen datum die van een ongepubliceerd model afhangt, en zorg dat je toepassing op een tweede leverancier kan draaien als het wachten langer duurt.

---

Vijf labs beoordeeld op hun noodplan, hoogste cijfer een C+

Het pas opgerichte Guidelight AI Standards publiceerde op 18 augustus zijn eerste Control Assessment: een beoordeling van vijf frontier-labs op wat ze publiek hebben vastgelegd over het indammen van een model dat zich aan menselijke controle probeert te onttrekken (Guidelight). De organisatie is opgezet door Steven Adler en Page Hedley, allebei afkomstig van OpenAI.

De cijfers, op een schaal van vijf: Anthropic 2,50 en OpenAI 2,50, allebei een C+. Google komt op 1,50, xAI op 0,83 en Meta op 0,67. Niemand haalt de helft. De beoordeling gebruikt alleen openbaar materiaal: system cards, veiligheidskaders, risicorapporten en beschrijvingen van samenwerkingen door derden.

"I was surprised by how little the AI companies have said about how they would handle a very serious incident."

Het rapport staat niet los van wat er dit jaar al misging. OpenAI's agents bleven na hun ontsnapping minstens een week onopgemerkt, en agents van Anthropic hackten in april drie bedrijven zonder dat het bedrijf het doorhad (Fortune). Dan Lahav, CEO van Irregular, zegt daarover dat klassieke monitoringtools niet vingen wat er tijdens die evaluaties gebeurde.

Waarom zwijgen de labs erover? Lily Li, privacy- en AI-advocaat bij Metaverse Law, wijst op een prozaïsche reden: wie concreet opschrijft wat hij zal doen, kan later aansprakelijk worden gesteld als hij het niet deed.

"Companies' approaches today are broadly known to be too weak, and a tragedy is sadly predictable, unless companies take prevention seriously."

Dit rapport is bruikbaarder dan het lijkt. De EU AI Act verwacht van organisaties die grote modellen inzetten dat ze hun leverancier beoordelen, en de meeste inkopers hebben geen idee waar ze op moeten letten. Neem de zes praktijken uit dit rapport mee naar je volgende leveranciersgesprek en vraag naar één ervan: wat gebeurt er als jullie model zich niet laat uitzetten, en waar staat dat opgeschreven. Het antwoord zegt meer dan een veiligheidspagina.

---

OpenAI zet nul dataretentie in als wapen tegen Anthropic

Een dag na de veiligheidspost kwam OpenAI met iets waar inkopers wél direct iets aan hebben. Op 19 augustus bevestigde het bedrijf Zero Data Retention voor API-klanten die daarvoor in aanmerking komen, ook bij de zwaarste modellen (OpenAI). Prompts en antwoorden worden na verwerking niet bewaard, personeel kan er niet bij, en enterprise-data gaat niet naar training zonder expliciete toestemming.

Het interessante deel heet Private Safety Processing. Misbruikdetectie kijkt normaal naar de inhoud van gesprekken. OpenAI zegt nu een systeem te tonen dat patronen over meerdere sessies herkent en alleen een categoriesignaal doorgeeft, zonder de tekst zelf.

"when you look at them together in the broader context, you might detect that somebody is actually attempting a cyber attack"

De timing is geen toeval. Anthropic kondigde in juli een retentiebeleid aan waarbij sessies en gesprekken dertig dagen bewaard blijven voor zogeheten covered models, inclusief de Mythos-klasse (TechCrunch). Anthropic zegt dat menselijke inzage alleen loopt via een gecontroleerd toegangspad met een kleine groep goedgekeurde beoordelaars, vastgelegd in een log dat zij niet kunnen aanpassen. Axios las OpenAI's zet dan ook meteen als een aanval op precies dat verschil (Axios).

Twee dingen om scherp te houden. Private Safety Processing is een preview voor geselecteerde klanten, geen algemene beschikbaarheid. En nul retentie geldt voor enterprise- en API-klanten, niet voor Free, Go, Plus of Pro. Werk je in de zorg, bij een financiële instelling of voor de overheid, dan is dit het moment om je verwerkersovereenkomst erbij te pakken en te laten opschrijven dat ZDR aanstaat. Het is een instelling, geen belofte.

---

Mistral zet zoeken in documenten op je eigen servers

Terwijl de Amerikaanse labs over veiligheid schreven, bracht Mistral iets praktisch uit. Agentic Search, gepubliceerd op 20 augustus, geeft een model vijf gereedschappen om zich door documenten heen te werken: zoeken, openen, navigeren, lezen en patronen vinden (Mistral). Het verschil met klassieke retrieval is dat het model niet één keer een handvol tekstfragmenten ophaalt, maar blijft doorzoeken tot het het antwoord heeft.

"Your models can search and navigate your data beyond retrieved chunks–inside long, dense documents or across multiple sources."

De cijfers zijn indrukwekkend en komen volledig van Mistral zelf. Volgens de eigen metingen gaat Mistral Medium 3.5 op FinanceBench, een set van 368 SEC-documenten met 150 vragen, van 26,7 procent naar 86 procent correct. Op een set Treasury Bulletins springt GLM-5.2, een open model van een andere maker, van 6,3 naar 51,9 procent. Er is geen onafhankelijke pers die deze getallen heeft nagelopen, dus behandel ze als een claim van de leverancier tot iemand anders ze natrekt.

Wat wel hard is: het draait in de cloud én op je eigen infrastructuur, via de Mistral Search Toolkit. Voor een Nederlandse organisatie die haar dossierarchief niet naar een Amerikaanse cloud wil sturen, is dat het punt dat telt, meer dan welke benchmark ook.

De eerlijke vergelijking is niet Mistral tegen OpenAI. Het is Mistral tegen de zoekoplossing die je de afgelopen twee jaar zelf hebt gebouwd. Heb je zo'n bouwsel draaien op pdf's die niemand vertrouwt, pak dan tien vragen waarvan je het juiste antwoord kent en laat beide systemen ze beantwoorden. Dat kost een middag en levert een beter oordeel dan elke benchmarktabel.

---

Een derde van het nieuwe web draagt AI-sporen

Pew Research analyseerde ongeveer 490.000 Engelstalige webpagina's uit het Common Crawl-archief, van januari 2021 tot juli 2026 (Pew Research Center). In een steekproef uit juli 2026 vertoont ongeveer tien procent van alle pagina's duidelijke sporen van AI-schrijven. Kijk je alleen naar pagina's die ná de lancering van ChatGPT verschenen, dan is het ruim een derde (TechCrunch).

Het verschil per domein is groot. Commerciële .com-adressen scoren rond de tien procent, .org 4,6 procent, en .edu en .gov blijven rond één procent (methodologie).

Lees de kop wel precies. Pew meet sporen van AI-schrijven of AI-bewerking, niet "volledig door een machine gemaakt". Een tekst die een mens schreef en een model gladstreek, telt gewoon mee. De onderzoekers gebruiken een open detectiemodel dat een score van nul tot één geeft, en legden de grens bij 0,2. Die grens is een keuze, en die keuze maakt de kop. Leg hem hoger en het percentage zakt.

Toch verandert het iets aan je werk. Als jij content maakt om gevonden te worden, concurreer je op een web waar detectie steeds vaker meeweegt en waar lezers sceptischer worden. En als je binnen je organisatie afspraken maakt over AI-gebruik in teksten, is dit het cijfer dat laat zien waarom "wij doen dat hier niet" geen houdbaar uitgangspunt meer is. Beter is: leg vast bij welke soort teksten je een menselijke eindredactie verplicht stelt, en bij welke niet.

---

Twee dingen om deze week vast te leggen

De eerste is een licentie-check. Kijk wie in je organisatie op een gratis of Go-account werkt, want die mensen zien vanaf maandag reclame in hun antwoorden en vallen buiten de zakelijke afspraken over dataverwerking.

De tweede is een vraag voor je leverancier, en die kost één zin: wat is jullie plan als een model zich niet laat uitzetten, en waar staat dat opgeschreven. Geen enkel lab haalde deze week meer dan een C+ op precies dat punt. Dat maakt de vraag niet minder redelijk om te stellen.

Volgende Stap

Reclame in de gratis laag, een lab dat zijn eigen rem intrapt en een zoeklaag die je zelf kunt draaien: het zijn keuzes die bij jou op tafel komen, niet in Silicon Valley. Wij helpen je vertalen wat deze week betekent voor je licenties, je leveranciers en je data.

Liever sparren over je eigen situatie? Plan een vrijblijvend gesprek.