Europees alternatief voor Microsoft 365: wat kost het?
Een Europees alternatief voor Microsoft 365 is er wel, alleen niet in één doos. Je kiest per onderdeel. Voor mail en opslag liggen Proton en Infomaniak klaar, allebei uit Zwitserland, voor €12,99 en €6,58 per gebruiker per maand. Nextcloud kun je afnemen bij een hoster met servers in Groningen. Voor Word en Excel krijg je editors in de browser, geen volwaardige desktop-Office. En Copilot vervang je niet: Europese AI-assistenten werken naast je documenten, niet erin. Prijzen zijn exclusief btw, tenzij er iets anders staat, en gecontroleerd op 18 oktober 2026.
De Belastingdienst stopt met de Microsoft 365-cloud (ons bericht). Kan dat ook voor een bedrijf van twintig man? De dienst pakt het per onderdeel aan, en die route volg ik hieronder.
"Dat sluit aan bij het advies van het Adviescollege om niet uit te gaan van één oplossing bij één leverancier, maar om per functionaliteit alternatieven te onderzoeken."
— Eelco Eerenberg, staatssecretaris van Financiën (Kamerbrief, 5 oktober 2026)
Is er een Europees alternatief voor Microsoft 365?
Niet als geheel. Dat zei het kabinet in februari nog zelf, toen het Microsoft 365 voor de Belastingdienst verdedigde.
"De complexiteit van de integratie van verschillende losse open source oplossingen om tot één werkomgeving te komen kan niet worden onderschat. M365 is daarentegen één geïntegreerde werkomgeving."
— Eugène Heijnen, toenmalig staatssecretaris van Financiën (antwoord aan de Eerste Kamer, 12 februari 2026)
Acht maanden later koos dezelfde dienst toch voor eigen servers en open source. Niet met één nieuw pakket: eerst gaan in 2027 mail en agenda over, daarna volgen opslag en samenwerken. Zo'n opdeling werkt voor een mkb'er ook.
Microsoft 365 is voor de meeste kantoren vijf dingen. Voor elk is er een Europese optie, met een andere prijs en een andere moeite om over te stappen.
Twee namen die vaak vallen, staan er bewust niet in. openDesk is het Duitse pakket waar het Internationaal Strafhof naartoe gaat (The Stack). De makers bouwden het speciaal voor de overheid (openDesk). De betaalde versie richt zich op organisaties met meer dan 500 gebruikers, en een prijs staat er niet bij (WZ-IT, een IT-dienstverlener die er zelf belang bij heeft).
La Suite is het pakket van de Franse overheid. Volgens de eigen site is het niet bedoeld voor intern gebruik door bedrijven (La Suite). De code mag je wel zelf draaien, maar dan ben je je eigen IT-afdeling.
Europese mail komt vooral uit Zwitserland
Wie Outlook wil vervangen, komt bij twee namen uit. Proton Workspace Standard kost €12,99 per gebruiker per maand bij jaarbetaling, €14,99 bij maandbetaling. Daarin zitten mail, agenda, 1 TB opslag, documenten en videobellen met tot 100 deelnemers (Proton, Punto Informatico). Proton vermeldt dat er btw bij kan komen.
kSuite Business van Infomaniak kost €6,58 per gebruiker per maand bij een jaarcontract, in het eerste jaar de helft: €3,29. Je krijgt 3 TB opslag en vijf mailadressen per gebruiker, met chat, videobellen en de AI-assistent Euria erbij (Infomaniak). De servers staan "exclusively in Switzerland", zegt Infomaniak zelf (Infomaniak).
Ter vergelijking: Microsoft 365 Business Basic kost €6,07, Business Standard €12,13 en Business Premium €19,06, allemaal bij jaarbetaling (Microsoft, Vanroey). Tegenover Standard bespaar je met kSuite, met Proton niet. Business Basic heeft net als kSuite geen desktop-Office. Daartegenover is kSuite alleen in het eerste jaar goedkoper.
Een Duitse optie is Open-Xchange, de mailsoftware waar de deelstaat Sleeswijk-Holstein naartoe ging (It's FOSS). Die koop je niet zelf maar via een hoster.
Een Europees alternatief voor Microsoft Teams is het makkelijkste begin
Videobellen is het onderdeel waar je het minst verhuist. Een vergadering heeft geen archief van tien jaar. Proton Meet zit in Workspace, kChat en kMeet zitten in kSuite. Nextcloud, een Duits bedrijf, heeft Talk.
Twee bekende namen zijn minder Europees dan ze lijken. Jitsi Meet is open source, maar sinds 2018 van het Amerikaanse 8x8 (TechCrunch). Alleen als je het zelf host, blijft het van jou. Element, de chatapp op het open Matrix-netwerk, zit in Londen, dus buiten de EU. De gratis versie host je zelf; de betaalde begint bij 100 gebruikers, prijs op aanvraag (Element).
Je bestanden kunnen ook in Groningen staan
Wie OneDrive en SharePoint wil vervangen, komt bij Nextcloud uit. Het Nederlandse NL Hosting verkoopt Nextcloud Office Business voor €15 per maand inclusief btw, plus €10 per extra gebruiker. Daarin zitten opslag, Nextcloud Office in de browser en Talk. De servers staan in eigen datacenters in Groningen en Drenthe (NL Hosting). Exclusief btw is dat €12,40 voor de eerste gebruiker en €8,26 voor elke volgende. Mail zit er niet in.
In Duitsland verkoopt IONOS een Nextcloud-werkplek met mail erbij, voor €190 per maand voor 25 gebruikers inclusief Duitse btw (IONOS). Op de Nederlandse site van IONOS vond ik het product niet.
En dan is er Office EU, een Nederlands bedrijf uit Den Haag dat in maart 2026 in het nieuws kwam. Het is een gehoste Nextcloud; The Register vermoedt Collabora als kantoorsoftware (The Register). Op 18 oktober was alleen de opslag, EU Drive, beschikbaar. Mail, agenda, documenten en Talk stonden op "coming soon", en een prijs stond er niet (Office EU). Nederlands, maar nog niet af.
Europese Office-pakketten werken in de browser
Hier zit het grootste verschil met Microsoft. De Europese pakketten geven je editors in de browser. Een volwaardige desktop-Office zit nergens in.
Welke editor je krijgt, hangt af van het pakket. kSuite gebruikt OnlyOffice, van Ascensio System uit Riga. Nextcloud en IONOS maakten daar dit jaar een eigen versie van, Euro-Office. De eerste stabiele versie kwam in juni uit; desktop- en mobiele apps heeft Euro-Office nog niet (heise). Nextcloud Office draait er nu op. Collabora Online kun je in Nextcloud nog altijd kiezen (Nextcloud); die editor komt van een bedrijf in Cambridge, in het Verenigd Koninkrijk (Companies House). Proton heeft eigen Docs en Sheets.
Wil je wel een programma op je laptop, dan is er LibreOffice. Gratis, en in Sleeswijk-Holstein werkt ongeveer 80 procent van de ambtenaren ermee. Bij ongeveer 20 procent van de werkplekken hangt het werk nog af van Microsoft-bestandsformaten; voor die plekken is een migratiepad gepland (WinFuture). Bij een mkb'er zit die 20 procent in de offertesjablonen, de Excel-macro's en de koppeling met het boekhoudpakket.
kSuite Business heeft naast OnlyOffice ook "Microsoft Office Online integrated" (Infomaniak). Het Zwitserse pakket opent je documenten dus net zo goed in Microsofts eigen browser-Office.
Copilot heeft geen Europese tegenhanger, wel andere AI
Copilot werkt alleen in de cloud van Microsoft. Bij mailboxen op je eigen servers kan Copilot niet, schrijft Microsoft zelf (Microsoft Learn). Wie zijn mail weghaalt uit Microsoft 365, haalt hem ook weg bij Copilot.
Copilot Business kost los €18,20 per gebruiker per maand. Sluit je hem af vóór 1 januari 2027, dan betaal je in het eerste jaar €15,60. In één bundel met Business Standard kost het samen €20,36 (Microsoft).
De Europese assistenten zijn losse chatprogramma's. Mistral uit Parijs noemde zijn chatbot Le Chat; sinds eind mei heet die Vibe (heise). Vibe Team kost €24,99 per gebruiker per maand, Vibe Pro voor één persoon €14,99 (Mistral). Je gegevens staan standaard in de EU, maar onderaannemers kunnen ze tijdelijk buiten de EU verwerken (Mistral). Vibe kan via koppelingen bij Outlook en SharePoint. Een assistent in je documenten is het niet.
Proton heeft Lumo, onbeperkt in Workspace Premium voor €19,99. Infomaniak heeft Euria, inbegrepen in kSuite. Proton Workspace Premium met Lumo kost 37 cent minder dan Business Standard met Copilot. Het is alleen niet hetzelfde product: Lumo is een chat-assistent naast je werk, Copilot zit in je Excel.
€18,20
Copilot Business los, per gebruiker per maand
€20,36
Business Standard met Copilot in één bundel
€19,99
Proton Workspace Premium, met Lumo
€24,99
Mistral Vibe Team, alleen de assistent
Meer over wat Copilot los en in de bundel kost, staat in onze post over Copilot-kosten. Kijk je naar Claude als assistent: wat Claude zakelijk kost. Anthropic is net als Microsoft een Amerikaans bedrijf.
Wat kost een Europees alternatief voor Microsoft 365?
Voor tien gebruikers, per maand, exclusief btw, gecontroleerd op 18 oktober 2026:
| Pakket | Land | Per maand |
|---|---|---|
| Microsoft 365 Business Basic | VS | €60,70 |
| Microsoft 365 Business Standard | VS | €121,30 |
| Standard met Copilot (bundel) | VS | €203,60 |
| Proton Workspace Standard | Zwitserland | €129,90 |
| Proton Workspace Premium | Zwitserland | €199,90 |
| kSuite Business (jaar 1: €32,90) | Zwitserland | €65,80 |
| Nextcloud bij NL Hosting, zonder mail | Nederland | €86,78 |
De goedkoopste Europese suite is kSuite. Na het eerste jaar is Business Basic wel 51 cent per gebruiker goedkoper. De enige met servers in Nederland is NL Hosting, en daar mist de mail. Wie Copilot wil houden, betaalt sowieso Microsoft.
Migratie en beheer zitten niet in deze bedragen. Het kabinet schreef daarover dat open source vaak gratis is, maar dat grote organisaties er "wel een onderhouds- en beheercontract" bij afsluiten, en "deze zijn niet gratis" (Eerste Kamer). De deelstaat Sleeswijk-Holstein verwacht meer dan 15 miljoen euro per jaar te besparen op licenties, en trekt in 2026 ongeveer 9 miljoen euro eenmalig uit voor de overstap (WinFuture).
In het blok hieronder kies je per onderdeel: blijven bij Microsoft of een Europese optie. Je ziet wat het kost voor jouw aantal gebruikers, hoeveel onderdelen nog bij een Amerikaans bedrijf liggen en wat je opgeeft.
Interactief
Stel je eigen werkplek samen en zie wat het kost
Je Microsoft-abonnement
Per maand, 10 gebruikers
€121,30
excl. btw
Even duur als iedereen op je Microsoft-abonnement.
4 van 5
onderdelen bij een Amerikaans bedrijf, onder de CLOUD Act
0 van 5
onderdelen in Zwitserland: geen EU, wel een EU-adequaatheidsbesluit
Wat je betaalt
- Verenigde StatenMicrosoft 365 Business Standard€121,30
Per maand, 10 gebruikers
€121,30
excl. btw
Even duur als iedereen op je Microsoft-abonnement.
Lijstprijzen per gebruiker per maand bij een jaarabonnement, gecontroleerd op 18 oktober 2026. Migratie, beheer en eventuele partnerkosten zitten er niet in. Een pakket dat meerdere onderdelen dekt, telt één keer.
Gebouwd door AI Centrum Nederland op lijstprijzen van de aanbieders, gecontroleerd op 18 oktober 2026. Geen advies om over te stappen: een rekenhulp om te zien wat een keuze per onderdeel kost.
Zwitserland is Europees, maar geen EU
Proton en Infomaniak zitten in Zwitserland, en Zwitserland is geen EU-lid. Je mag er wel persoonsgegevens naartoe sturen, want de Europese Commissie erkent het Zwitserse privacyniveau met een adequaatheidsbesluit. Voor het Verenigd Koninkrijk, waar Collabora en Element zitten, is dat besluit in december 2025 verlengd (Europese Commissie). Het blijft wel andere wetgeving.
Die wetgeving kan schuiven. Proton verhuist een deel van zijn servers uit Zwitserland vanwege een voorgestelde Zwitserse surveillanceverordening; Lumo draait al in Duitsland (heise). Een besluit over die verordening is er nog niet.
Bij Microsoft telt iets anders: het land van de eigenaar. Microsoft is een Amerikaans bedrijf en valt daarmee onder de CLOUD Act (KuppingerCole). Met die wet kan de Amerikaanse overheid gegevens opvragen bij Amerikaanse bedrijven, ook als die gegevens in Europa staan. Servers in Nederland veranderen daar niets aan; meer in ons bericht over de Belastingdienst.
In juni 2025 kondigde Microsoft Microsoft 365 Local aan, eerst als preview: Microsoft 365 in je eigen datacenter (Microsoft). Wat de CLOUD Act betekent voor Microsoft-software in je eigen serverruimte, is een juridische vraag die nog niet beantwoord is.
Wat je kwijtraakt als je overstapt
Vier dingen, in volgorde van pijn.
De samenhang. In Microsoft 365 plan je een Teams-vergadering vanuit je agenda en deel je een bestand uit OneDrive in de chat. Met drie leveranciers heb je drie inlogs, drie beheeromgevingen en drie contracten.
Copilot. Wat je naar een Europese partij verhuist, ziet hij niet meer.
Functies. Ook de Belastingdienst levert in. Een aantal voorzieningen voor de informatiehuishouding "zat in het M365-pakket en is niet on-premises beschikbaar", schrijft Eerenberg (Kamerbrief).
Tijd en gewenning. In Sleeswijk-Holstein konden veel ambtenaren nog niet vlot werken met de nieuwe software, zei SPD-deelstaatparlementariër Kianusch Stender (WinFuture). En je Microsoft-abonnement is een jaarabonnement dat automatisch verlengt. Een overstap plan je dus rond de verlengdatum.
Daarom denk ik dat gemengd voor de meeste mkb'ers het eindpunt is, geen tussenstap. Ook de aanpak van de Belastingdienst is erop gericht "zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande licenties" (Kamerbrief), al staat er niet bij welke. Houd Word en Excel voor wie ze echt nodig heeft, en zet opslag of videobellen bij een Europese partij. Welke leverancier waarvoor, hoort in je afspraken over IT en AI. Onze governance-checklist begint bij weten wat er al gebruikt wordt. Zet er per leverancier bij hoe je eruit komt.
Zo test je een alternatief zonder risico
Proton geeft 14 dagen gratis proef en 30 dagen geld terug (Proton). Lang genoeg voor één onderdeel met een paar collega's, te kort voor het hele bedrijf.
0 van 9 afgerond
Veelgestelde vragen
Is er een Nederlands alternatief voor Microsoft 365?
Gedeeltelijk. NL Hosting draait Nextcloud met opslag, documenten en Talk in datacenters in Groningen en Drenthe, zonder mail. Office EU uit Den Haag wil een volledig pakket bieden, maar had op 18 oktober alleen opslag live en nog geen prijs.
Is er een gratis Europees alternatief voor Microsoft 365?
De software wel: LibreOffice, Nextcloud en de code van La Suite zijn gratis. Het draaien niet. Iemand moet servers beheren, updates installeren en back-ups maken, en dat kost geld of tijd.
Kan ik Microsoft 365 en een Europees alternatief naast elkaar gebruiken?
Ja, en dat is wat ik de meeste mkb'ers zou aanraden. Houd Microsoft voor de onderdelen waar het zwaar leunt op Word, Excel of Copilot, en verhuis een onderdeel dat los staat. In het rekenblok hierboven zie je wat zo'n mix kost.
Is Zwitsers net zo veilig als de EU?
Juridisch mag je er persoonsgegevens naartoe sturen, door het adequaatheidsbesluit. Het blijft wel ander recht, en over de voorgestelde Zwitserse surveillanceverordening is nog niet beslist. De CLOUD Act richt zich op bedrijven onder Amerikaans recht. Proton en Infomaniak zijn Zwitserse bedrijven, dus dat risico is veel kleiner dan bij Microsoft. Zoek je een alternatief voor Microsoft 365 dat niet Amerikaans is, dan voldoen ze allebei.
Volgende Stap
Wil je weten welk deel van je werkplek aan één leverancier hangt, en wat een gemengde opzet voor jouw team kost? Doe de AI-scan, of neem contact op. Dan kijken we samen welk onderdeel je als eerste kunt testen.
Headerbeeld: gegenereerd door AI Centrum Nederland. Schema en rekenblok: AI Centrum Nederland, op basis van de prijspagina's van Microsoft, Proton, Infomaniak, NL Hosting en Mistral. Schermbeeld Nextcloud Talk: Nextcloud.
Lees ook
Copilot Cowork kosten: wat betaal je per taak?
Copilot Cowork kosten: een Copilot-licentie plus 100 tot ruim 700 credits per taak, €0,88 tot ruim €6. Reken je eigen week door en zie wat 1 december verandert.
Belastingdienst stopt met de Microsoft 365-cloud
De Belastingdienst stopt met de Microsoft 365-cloud en kiest eigen servers en open source. Het kabinet erkent dat de CLOUD Act met de AVG kan botsen.
Microsoft laat EU-partner meekijken bij toegang tot je data
Een EU-partner kijkt mee als Microsoft-engineers bij je data komen, en de sleutel mag in je eigen HSM. Wat al werkt, wat in test is en wat niet afgedekt is.
Hoe AI-ready is jouw organisatie?
Doe de gratis AI-Readiness Scan: 9 vragen, 2 minuten, direct een persoonlijk advies.