Naar de inhoud
Terug naar overzicht
GPT-NLSoevereiniteitPrivacyGovernanceOpen SourceOverheid

GPT-NL gebruiken: kan dat al, en wat kan het?

·Door
GPT-NL gebruiken: kan dat al, en wat kan het?

Kun je GPT-NL gebruiken? Als bedrijf nog niet. Het Nederlandse taalmodel van TNO, SURF en het Nederlands Forensisch Instituut draait alleen bij een kleine groep launching customers: ministeries, het NFI, de KB, TNO zelf. Er is geen download, geen openbare API en geen prijs. Op Hugging Face staan datasets, geen model. De projectsite belooft versie 1 voor het najaar van 2026, via een betaalde licentie. Alles hieronder is gecontroleerd op 6 november 2026.

Dit stuk is bronnenonderzoek, geen eigen test. GPT-NL is voor ons, net als voor jou, niet te krijgen.

Tijdlijn: Waar GPT-NL staat. Eind 2023: Start met 13,5 miljoen euro van EZK; Feb 2026: Eerste launching customers, op eigen servers; Mrt 2026: Code voor de datapijplijn open op GitHub; Apr 2026: Publieke trainingsdata op Hugging Face; Najaar 2026: Belofte: versie 1 met betaalde licentie; 6 nov 2026: Nog geen download, API of prijs.
Bron: gpt-nl.nl, TNO, Hugging Face; gecontroleerd op 6 november 2026

GPT-NL gebruiken: waar het wel en niet te krijgen is

Wie op "gpt nl download" of "gpt nl huggingface" zoekt, loopt overal tegen dezelfde muur. Per kanaal:

KanaalStand 6 november 2026
Hugging FaceGeen model; vier datasets (GPT-NL)
Download van de gewichtenNiet open; straks tegen een vergoeding
API of gehoste versie"Volgt later", geen datum (planning)
GitHubDrie repo's voor de datapijplijn, Apache-2.0 (GitHub)
OverheidspilotJa, sinds februari 2026, alleen launching customers
PrijsBekend "bij de brede uitrol"

De homepage zegt het zelf, onder een kop die "Najaar 2026: GPT-NL v.1" belooft: het model is "vooralsnog enkel beschikbaar voor Launching Customers" (gpt-nl.nl). Particulieren staan niet in de plannen: de licenties zijn voor organisaties en onderzoekers. En de site gpt-nl.com heeft niets met het project te maken, meldt de FAQ.

Wat je vandaag wel kunt downloaden, is de data. Het GPT-NL Public Corpus bevat 36 miljard Nederlandse tokens, plus Engels, code, Duits en Deens, onder een CC-BY-licentie (arXiv, april 2026). Handig als je zelf een model bijtraint. Een taalmodel is het niet.

Wie het nu al gebruikt

In februari 2026 startten vijf launching customers, met tien als doel (Binnenlands Bestuur). Elk draait een feasibility study van drie tot zes maanden, en betaalt daarvoor: mensuren van TNO, licentiekosten en een optionele communitybijdrage. Het model moet daarbij op de eigen servers van de deelnemer staan.

De toepassingen zijn opvallend gewoon (progress report #2, TNO):

  • Gem, de chatbot van bijna dertig gemeenten, met bijna 70.000 gesprekken in 2024.
  • Een assistent voor Overheid.nl van Binnenlandse Zaken, die het antwoord van GPT-NL legt naast dat van het huidige commerciële model.
  • HIP, een schrijfhulp die ambtenaren helpt brieven in begrijpelijke taal te maken.
  • Het NFI, dat GPT-NL bijtraint op forensische data om bewijsmateriaal te classificeren.
  • TNO zelf, voor geclassificeerde stukken. Intern geldt daar "Copilot, tenzij". GPT-NL is de "tenzij".

Later kwam de KB erbij, met een zoekassistent op de rechtenvrije teksten van Delpher (gpt-nl.nl). Op 19 oktober meldde het project dat HIP het model via een standaard-API heeft gekoppeld en het bij twee gemeenten test, tot het eind van het jaar (gpt-nl.nl). Uitkomsten zijn er nog niet. De oprichter van HIP houdt de verwachting laag:

"Je kan niet verwachten dat het direct op hetzelfde niveau presteert als commerciële modellen."

— Nadine Beks van Raaij, oprichter HIP (gpt-nl.nl, 19 oktober 2026)

Wat kan GPT-NL, vergeleken met ChatGPT, Claude en Mistral?

Een eerlijk antwoord begint bij het eigen team. De FAQ vergelijkt het basismodel met Llama 2 van Meta uit 2023. Bij redeneren en kennis ligt GPT-NL "dichter bij Llama 2 7B". Bij taalbegrip en tekst schrijven komt het in de buurt van Llama 2 13B of 70B (FAQ). De cijfers liggen nog niet vast, schrijft het team erbij.

Dat strookt met wat oprichter Selmar Smit van TNO in 2025 als doel noemde: het niveau van GPT-3.5, "a few years behind" (IO+, juli 2025). Productmanager Saskia Lensink stelt het zo:

"We hoeven niet direct gelijk te zijn aan de allerbeste modellen wereldwijd, maar we moeten wel een product maken dat waarde toevoegt in de praktijk."

— Saskia Lensink, productmanager GPT-NL (progress report #2, TNO)

Onafhankelijke benchmarks zijn er niet. Zolang de gewichten dicht zijn, kan niemand buiten de pilots het model nameten. Het team test zelf, onder meer met de Europese testreeks EuroEval. Hoe groot het model is, staat ook nergens officieel.

ChatGPT en Claude spelen in de wereldtop. De open modellen van Mistral kun je zelf downloaden en dus zelf nameten. Van geen van drieën weet je precies op welke teksten ze getraind zijn. Bij GPT-NL wel. Naast elkaar gezet:

ModelDraait opBruikbaar
GPT-NLeigen servernee
ChatGPT, ClaudeAmerikaanse cloudja
Mistral, openeigen server, EU-cloudja

Die herkomst is waar het in uitblinkt. Elke bron is vastgelegd, ook de nieuwsarchieven van de uitgevers in NDP Nieuwsmedia. Dat alle uitgevers in één land tekenden en betaald krijgen, is volgens het project een wereldprimeur. TechRadar wees er wel op dat 25 ontwikkelaars en dit budget weinig zijn naar AI-maatstaven, en dat bijblijven jarenlang geld en politieke steun vraagt (TechRadar, mei 2026). Bij een audit onder de AI Act scheelt dat veel uitzoekwerk. Voor een lastige analyse aan je bureau koop je er niets mee.

De licentie: niet open source, wel open code

In maart 2024 schreef eeNews Europe nog over "its own open language model" (eeNews Europe). Dat is het niet geworden. De code en de publieke data zijn open, de gewichten niet. Dat is een keuze: dataleveranciers delen mee in de opbrengst van de licenties.

Er komen er twee (FAQ):

  • Een professionele licentie voor organisaties. De prijs volgt bij de brede uitrol, net als een tarief per gebruik.
  • Een onderzoekslicentie voor universiteiten en kenniscentra, tegen een nominale vergoeding voor de gewichten. Alleen voor onderzoek, en de resultaten moeten openbaar.

Volgens Informatieprofessional krijgt het model ook een andere naam, omdat iemand anders "GPT-NL" al had vastgelegd (Informatieprofessional, maart 2026). De projectsite noemt nog geen nieuwe naam.

Voor wie is GPT-NL interessant?

Voor een smalle groep, en die is wel duidelijk.

Overheid en veiligheid. Daar lopen de pilots, en daar telt herkomst het zwaarst. Een gemeente die burgervragen beantwoordt of een dienst met geclassificeerde stukken wil een model dat het gebouw niet uit gaat. De Zweedse regering sloot ChatGPT en Claude vorige maand af op werkcomputers (ons bericht); zulke besluiten maken een eigen model voor Den Haag interessanter.

Zorg. Op papier past het: Nederlandse dossiers samenvatten zonder dat ze het huis uit gaan. Maar bij de bekende launching customers zit geen zorgpartij. Wie nu een privacygevoelige zorgtoepassing bouwt, kan er niet op wachten.

Mkb met gevoelige data. Voor jou is GPT-NL op zijn vroegst een optie na de brede uitrol. Er is geen gehoste versie, en zelf hosten vraagt een eigen GPU-server. Zoek je vandaag een Europese route, kijk dan naar de open modellen van Mistral of een zakelijk abonnement met een verwerkersovereenkomst. Hoe je zo'n keuze per onderdeel maakt, staat in het Europese alternatief voor Microsoft 365.

Wat je nu al kunt doen: vastleggen welke data nooit naar een Amerikaanse cloud mag. Dat lijstje bepaalt of GPT-NL straks iets voor je is. De stappen staan in de AI-governance checklist.

Veelgestelde vragen

Kan ik GPT-NL downloaden?

Nee. De gewichten zijn niet openbaar. Op Hugging Face en GitHub staan alleen data en code voor de datapijplijn.

Is GPT-NL gratis?

Nee. Organisaties betalen straks voor een professionele licentie, onderzoekers een nominaal bedrag. Er is nog geen prijs.

Wanneer komt GPT-NL uit?

De projectsite belooft versie 1 voor het najaar van 2026. Op 6 november was die er nog niet.

Kan ik als bedrijf nog meedoen als launching customer?

Het project schreef in februari dat er "dit kwartaal" ruimte was, afhankelijk van de use case. Een nieuwere oproep heb ik niet gevonden. Vragen kan via het contactformulier op de projectsite.

Volgende Stap

Wil je weten welke van je AI-toepassingen echt een Europees of eigen model nodig hebben, en welke prima op Copilot of ChatGPT kunnen? Doe de AI-scan, of neem contact op. Dan maken we samen dat lijstje, zodat je klaar bent als GPT-NL wel te koop is.

Headerbeeld: GPT-NL / TNO, omslag van progress report #2. Tijdlijn: AI Centrum Nederland, op basis van gpt-nl.nl, TNO en Hugging Face.

Hoe AI-ready is jouw organisatie?

Doe de gratis AI-scan in 3 minuten en krijg een kansenkaart: twee kansen in uren per week, met een plan voor 90 dagen.