Twee Duitse rechters houden Google aan zijn AI-antwoord

Googles AI-modus vertelde over een Aachense arts en hoogleraar dat hij was veroordeeld, op staande voet ontslagen en een schikking had getroffen. Niets daarvan ging over hem. Het hoorde bij een andere voormalige hoogleraar, en de rechtbank wist zelf dat die strafzaak tegen een ander was gevoerd. Op 24 september verbood het Landgericht Aachen Google om die beweringen te herhalen (beschikking, pdf). The Decoder bracht de zaak op 18 oktober breder naar buiten (The Decoder).

Het is de tweede keer dit jaar dat een Duitse rechter zegt: wat de AI van Google zegt, zegt Google zelf.

Wat de rechters in München en Aachen besloten

In München verbond de AI Overview van Google twee uitgeverijen met oplichting en abonnementsvallen, door een verwarring met andere bedrijven. Het LG München I oordeelde op 28 mei in kort geding dat zo'n overzicht een eigen uitspraak van Google is, geen zoekresultaat. De vrijstelling voor zoekmachines en hostingbedrijven gold dus niet (LTO; vonnis). Google ging in beroep, daarna schikten de partijen en verviel het vonnis (gesetze-bayern.de).

Aachen ging sneller. De arts vroeg Google op 28 augustus om verwijdering. Op 15 september liet Google weten geen maatregelen te nemen. Dezelfde dag volgde een sommatie, ook zonder gevolg. De rechter gaf een voorlopige voorziening, vanwege de spoed zonder Google te horen. Het verbod geldt voor de "KI Modus", de AI Mode, en niet voor de AI Overviews. De boete loopt tot €250.000 per overtreding (gecontroleerd op 19 oktober 2026 in de beschikking).

Waarom een AI-antwoord geen neutrale verwijzing is

Een gewone zoekmachine wijst naar de site van een ander. Een AI-antwoord schrijft een nieuwe tekst. Aachen neemt de woorden van München over: het gaat om "eigenständige, neue und inhaltliche Äußerungen", nieuwe uitspraken die ontstaan door inhoud van verschillende sites te combineren.

"De verweerster stelt de AI-zoekfunctie beschikbaar en is daarmee ook verantwoordelijk voor de antwoorden die daarin worden gegenereerd."

Google had de fout kunnen zien, vond de rechter, door de bezwaren van de arts aan zijn eigen AI voor te leggen. De aansprakelijkheid begint bij het aanbieden van de AI-functie. De genegeerde klacht kwam erbij. Hoe ver een controleplicht zonder klacht reikt, is nog open (analyse ra-plutte).

"Wer eine KI Behauptungen über Menschen aufstellen lässt, haftet dafür."

Dat is de lezing van de winnende partij, en de beschikking volgt haar.

Geldt dit ook in Nederland?

Nee. Duitse uitspraken binden de Nederlandse rechter niet, en een Nederlandse uitspraak over AI-uitvoer als eigen uitlating hebben we niet gevonden. Een hogere rechter heeft ook in Duitsland nog niets gezegd: München is geschikt, Aachen staat open voor verzet.

De lijn ligt daar zelf evenmin vast. Het LG Berlin II wees op 1 juni een merkenzaak van een parfumhuis tegen Google af en zag Google als leverancier van de techniek achter een samenvatting (ra-plutte). Een andere vordering, dus geen directe tegenspraak.

In Nederland bouwt de AP haar AI-toezicht op, maar ze is nog geen bevoegde toezichthouder op de AI Act. Sinds augustus moet een chatbot wel melden dat hij AI is (chatbotregels). Over wie aansprakelijk is voor wat hij zegt, zwijgt die regel.

Wie is aansprakelijk voor je eigen chatbot?

De redenering past één op één op een eigen chatbot. Jouw bot schrijft nieuwe zinnen, net als Googles AI-modus, en jij biedt hem aan.

Dat de bot iets anders is dan het bedrijf, hield al eerder geen stand. In de Canadese zaak Moffatt v. Air Canada betoogde de luchtvaartmaatschappij in 2024 dat haar chatbot een aparte entiteit was. Het tribunaal zag de bot als onderdeel van de website en hield Air Canada aansprakelijk (McCarthy Tétrault). Een tribunaal voor kleine vorderingen, geen rechtbank, maar dezelfde gedachte als in Aachen.

Vijf vragen over de AI-functie op je site laten zien welke maatregel nog ontbreekt.

Interactief

Draag ik het risico? Doe de check

De checkDe uitspraken

Vijf vragen over de AI-functie op je eigen site. De uitkomst verschijnt onder de vragen.

AI-antwoorden naar buiten

1

Toont je organisatie AI-antwoorden aan klanten of publiek, met een chatbot, een AI-samenvatting op de site of een AI-zoekfunctie?

Twee Duitse rechters (München en Aachen) vonden het AI-antwoord een eigen uitspraak van Google. Een derde (Berlijn, een merkenzaak) zag het anders.

JaNee

Uitspraken over personen of bedrijven

2

Blijft de AI bij je eigen producten en diensten, zonder uitspraken over personen of andere bedrijven, zoals klanten, concurrenten of medewerkers?

In München ging het om twee uitgeverijen die met oplichting werden verbonden, in Aachen om een arts aan wie de AI de veroordeling van iemand anders toeschreef.

JaNee

Meldknop of vast meldadres

3

Kan iemand bij elk AI-antwoord een fout melden, met een knop of een vast adres?

In beide Duitse zaken klaagden de betrokkenen eerst bij Google.

JaNee

Verwijderprocedure met eigenaar

4

Is er een procedure om een gemelde fout binnen dagen te corrigeren of weg te halen, met iemand die daarvoor verantwoordelijk is?

In Aachen vroeg de arts op 28 augustus om verwijdering. Op 15 september liet Google weten niets te doen; dezelfde dag volgde een sommatie. Op 24 september volgde het verbod.

JaNee

Aansprakelijkheid in het contract

5

Staat in het contract met je leverancier wie aansprakelijk is voor onjuiste output?

De Duitse rechters spraken Google aan als aanbieder van de AI-functie. In Canada betoogde Air Canada in 2024 dat zijn chatbot een aparte entiteit was; het tribunaal ging daar niet in mee.

JaNee

Wat ontbreekt

Nog geen uitkomst

Beantwoord de vragen hierboven. Wat ontbreekt, verschijnt hier.

Duitse uitspraken binden de Nederlandse rechter niet. Dit is een checklist, geen juridisch advies. Over het Nederlandse toezicht: de AI-directie van de AP.

Wie opdraait voor een fout antwoord, staat in het contract of nergens

Google bouwde zijn AI zelf. De meeste Nederlandse organisaties huren een bot in en zetten hem onder eigen naam op hun site. De klant ziet dan jouw naam. Wie opdraait voor een fout antwoord en hoe snel die eruit moet, is een afspraak met de leverancier, of hij bestaat niet. Wat er bij een AI-functie in ingekochte software in zo'n afspraak hoort, beschreven we bij de handreiking van BZK.

Checklist bij een AI-functie op je site

Geen juridisch advies, wel de gaten die de Duitse zaken blootleggen.

Google kreeg het verbod nadat het een verzoek en een sommatie liet liggen. Juist dat stuk is het makkelijkst te regelen.

Wat nog openligt

Google kan in Aachen verzet aantekenen; dan volgt alsnog een zitting. Wat Google en de uitgeverijen in München afspraken, is niet bekend. Tot een hogere rechter spreekt, rust de Duitse lijn op twee spoeduitspraken, waarvan er één is vervallen.

Volgende Stap

Welke afspraken rond AI ontbreken er nog in je organisatie? De AI-governance-checklist is een begin. Samen naar je chatbot en contracten kijken? Neem contact op.

Headerbeeld: gegenereerd door AI Centrum Nederland. Tijdlijn: eigen grafiek op basis van de drie uitspraken.