Welk AI-model is het nieuwst? ChatGPT, Gemini, Claude en Mistral naast elkaar

Het nieuwste AI-model is Gemini 4 Carbon, dat Google op 28 oktober 2026 aankondigde (Google). Het staat bovenaan de index van Artificial Analysis, een onafhankelijk bureau dat elk model dezelfde testreeks laat maken. Maar een bedrijf kan Carbon nog niet afnemen. Van OpenAI, Google en Anthropic is GPT-6.1 Terra het nieuwste model dat je wel kunt gebruiken, sinds 26 oktober. Drie dagen later zette Mistral de gewichten van Large 4 open online. Het sterkste bruikbare model is Claude Opus 5.5. Prijzen en beschikbaarheid gecontroleerd op 31 oktober 2026.

Dat zijn meerdere antwoorden op één vraag, en daar gaat het vaak mis. Wie "nieuwste" zoekt, wil meestal weten welk model hij nu moet kiezen. Dan tellen de prijs, de plek waar het model draait en de vraag of het goed genoeg is voor de klus.

Het nieuwste AI-model per leverancier

Prijzen in dollar per miljoen tokens, invoer en uitvoer, zonder btw. Carbon staat er bewust niet in. Een model dat je niet kunt kopen, is voor een bedrijf geen keuze.

Per leverancier het sterkste model en het snelle of goedkope model:

Voor een snel en goedkoop model van Mistral vonden we geen actuele prijs, vandaar het streepje. Over Terra, Haiku 5.5, Gemini 3.8 Flash en Mistral Large 4 hebben we geen eigen lanceringspost; de bron staat bij dat model verderop.

Omgerekend naar euro gebruiken we de ECB-koers van 30 oktober 2026: 1 euro is 1,1172 dollar (ECB).

Nieuwste ChatGPT-model: GPT-6 Astra, 6.1 Sol, Terra en Luna

Bij OpenAI tellen nu vier modellen.

• GPT-6 Astra is het topmodel, uitgebracht op 3 september 2026. Het kost $10 in en $50 uit (€8,95 en €44,75). Boven 272.000 invoertokens per vraag wordt dat $20 en $75 (OpenAI).
• GPT-6.1 Sol kwam op DevDay, 29 september 2026, voor $2 in en $10 uit (€1,79 en €8,95). Een 6.1-versie van Astra komt er voorlopig niet: OpenAI hield die een dag voor DevDay achter (onze post over Sol).
• GPT-6.1 Terra is de nieuwste, sinds 26 oktober 2026, voor $1 in en $5 uit (€0,90 en €4,48). OpenAI claimt dat Terra drie keer sneller is dan Astra en Sol (BleepingComputer). Dat is een claim van de maker; een onafhankelijke snelheidsmeting hebben we niet gezien.
• GPT-6 Luna is het goedkoopste, sinds 22 september 2026, voor $0,10 in en $0,50 uit (computingforgeeks). Het draait onder meer de Decisions API.

OpenAI zegt zelf met welk model je begint:

"If you're not sure where to start, use GPT-6 Astra, our flagship model for complex reasoning and coding."

Ik zou daar niet blind op varen. Sol scoort op de index van Artificial Analysis 55 punten, twee minder dan Astra. Eén opdracht uit die testreeks kost met Sol $1,27, met Astra $6,24. Een vijfde van de prijs voor bijna hetzelfde resultaat.

En in ChatGPT zelf? Welk model je in de app krijgt, hangt af van je abonnement. De bronnen spreken elkaar daarover tegen. Kijk daarom in het modelkeuzemenu van je eigen account. Wat een zakelijk abonnement kost, staat in ChatGPT zakelijk in euro; hoe ChatGPT sinds GPT-6 antwoordt met knoppen en grafieken, in onze post over de nieuwe interface.

In Europa. OpenAI verwerkt API-verkeer in Europa via eu.api.openai.com, voor Astra, Sol, Terra en Luna (OpenAI). Daarvoor heb je goedkeuring van OpenAI nodig en een aangepaste bewaarafspraak, bijvoorbeeld Zero Data Retention: dan bewaart OpenAI je verzoeken niet. Voor alle vier rekent OpenAI 10% toeslag op verwerking in Europa.

Nieuwste Gemini-model: Gemini 4 Carbon en Argon

Bij Google is het nieuwste model niet het model dat je gebruikt.

Gemini 4 Carbon kwam op 28 oktober. Op de index van Artificial Analysis staat het met 59 punten op één, net boven Opus 5.5 (Artificial Analysis). Google zet de nadruk op beveiliging: in SEC-bench Pro, een test op het vinden en dichten van lekken in code, haalt Carbon volgens Google 88,2%. Dat cijfer is van Google zelf.

"Gemini 4 Carbon is our strongest model with state-of-the-art cybersecurity and long horizon capabilities."

Het belangrijkste staat verderop in dezelfde aankondiging. Carbon gaat eerst naar "a subset of cyber defenders", daarna naar partners in Googles Fairwind-programma. Voor ontwikkelaars, bedrijven en consumenten noemt Google alleen "as soon as possible". Geen datum, en niets over Europa. Op de modellen- en prijspagina van de Gemini API staat Carbon nog niet (Google). Google noemt een introductieprijs van $2 in en $10 uit, later $4 en $20, zonder einddatum voor de introprijs.

Het topmodel dat je wel kunt gebruiken, is Gemini 4 Argon. Google kondigde het op 30 september aan; het werkt sinds 13 oktober 2026 via de betaalde API en in de Gemini-app voor AI Pro en Ultra (onze post over de livegang). De aankondiging staat in onze post over Gemini 4 Argon. In de gratis API-laag zit Argon niet.

Argon kost tot en met 30 november $2 in en $10 uit (€1,79 en €8,95). Vanaf 1 december wordt dat $4 en $20 (€3,58 en €17,90) (Google).

Het snelle model is Gemini 3.8 Flash, sinds 2 september 2026 volgens de modelpagina van Artificial Analysis. Tot en met 31 december kost het $0,75 in en $3,75 uit (€0,67 en €3,36), vanaf 1 januari $1,50 en $7,50. Flash heeft wel een gratis laag. Nog goedkoper is Gemini 3.5 Flash-Lite, voor $0,30 in en $2,50 uit.

In Europa. Argon en 3.8 Flash staan in Vertex AI, Googles cloudplatform, in de EU-multiregio en in europe-west4, de regio Nederland (Google Cloud). Volgens Google is de EU-multiregio bedoeld om de verwerking binnen de EU te houden. Bij een gewone regio zoals europe-west4 geeft Google die garantie niet.

Nieuwste Claude-model: Opus 5.5, Sonnet, Haiku en Fable

Claude Haiku 5.5, sinds 7 oktober 2026, is het nieuwste en kleinste model van Anthropic. Het kost $0,10 in en $0,50 uit tot 100.000 tokens per vraag (€0,09 en €0,45), daarboven het vijfvoudige (Anthropic).

• Claude Fable 5.1 is het duurste, sinds 1 september 2026, voor $10 in en $50 uit (onze post).
• Claude Opus 5.5 kwam op 22 september 2026, voor $4 in en $20 uit (€3,58 en €17,90) (onze post).
• Claude Sonnet 5.5 volgde op 28 september 2026, voor $2 in en $10 uit (Anthropic). Wat dat zakelijk betekent, staat in Claude zakelijk in euro.

Alle vier lezen tot een miljoen tokens tegelijk; volgens Anthropic is dat zo'n 555.000 woorden. Anthropic zegt zelf met welk model je begint:

"If you're unsure which model to use, start with Claude Opus 5.5 for most workloads."

Fable 5.1 is volgens Anthropic voor zwaar redeneerwerk en agents die lang doorwerken, als Opus 5.5 tekortschiet. Op de index scoort Fable 5.1 toch lager: 50 punten, tegen 58 voor Opus 5.5. Eén testopdracht kost met Fable $10,85. Mythos 5.1, dezelfde Fable 5.1 met minder remmen, is alleen voor organisaties die door Anthropics verificatieprogramma's komen (Anthropic). Die programma's staan nu alleen open voor Amerikaanse organisaties (onze post).

In Europa. Dit is het zwakke punt. De eigen API van Anthropic kent alleen "global" en "us" als verwerkingslocatie (Anthropic). EU-verwerking loopt via Amazon Bedrock of Google Cloud met een regionaal endpoint. Of Opus 5.5 en Haiku 5.5 daar in een Europese regio draaien, hebben we niet per model nagelopen.

Een Europees AI-model: Mistral Large 4

Wie vraagt welk AI-model Europees is, komt uit bij Mistral. Het topmodel is Mistral Large 4, sinds 6 oktober 2026 in openbare preview via de API (Mistral). De open gewichten staan sinds 29 oktober op Hugging Face; die datum geeft Artificial Analysis op zijn modelpagina. Volgens de modelkaart kost de API $0,70 in en $2,10 uit (€0,63 en €1,88) (Mistral). Andere prijslijsten noemen hogere bedragen; wij volgen de modelkaart.

Mistral verschilt op twee punten van de Amerikaanse makers. Het serveert de preview vanuit eigen datacenters in Europa en kondigt een Europese omgeving aan die het zelf beheert, "under European law". En met de open gewichten mag je het model zelf draaien, ook commercieel. Wie het als dienst aan anderen wil verkopen, heeft een aparte licentie nodig.

Nu het tegengeluid. Op de index van Artificial Analysis scoort Large 4 26 punten, ver onder de Amerikaanse topmodellen en zelfs onder GPT-6 Luna (Artificial Analysis). Op de juridische index van Vals.ai staat het 26e van 33, op de financiële 18e van 35 (Vals.ai). Wie hier voor Europees kiest, kiest voor de plek waar de data staat. De score neem je op de koop toe.

Een ander alternatief buiten de VS is Kimi K3.1 Pro van het Chinese Moonshot: $2 in en $10 uit, 46 punten op de index (onze post over Kimi). De gewichten waren op 27 oktober volgens Artificial Analysis nog niet vrijgegeven. Waarom die Chinese modellen de prijs drukken, staat in de prijs van intelligentie.

GPT-6 vs Gemini 4 vs Claude Opus 5.5: wat is het verschil?

Wie GPT-6 Astra vs Gemini 4 Argon wil vergelijken, heeft één meetlat nodig. Artificial Analysis laat dezelfde reeks tests los op elk model en vat het samen in één index. Op 27 oktober heeft AA die index herzien naar versie 5 (Artificial Analysis). Daardoor kloppen de scores in onze oudere posts niet meer met die van nu: Argon had daar 53, Kimi 55. Hieronder staat alleen versie 5, op 31 oktober.

De score hangt af van hoe lang een model mag nadenken. Langer nadenken geeft een hogere score en kost meer. Opus 5.5 haalt 35 op de laagste denkstand en 58 op de hoogste, bij tien keer de kosten. Daarom noemt AA ook wat één opdracht uit de testreeks kost, hier met elk model op de stand waarmee het in de ranglijst staat:

• Claude Opus 5.5: 58 punten, $10,04 per testopdracht
• GPT-6 Astra: 57 punten, $6,24
• GPT-6.1 Sol: 55 punten, $1,27
• Claude Sonnet 5.5: 54 punten, $10,02
• GPT-6.1 Terra: 51 punten, $0,96
• Gemini 4 Argon: 50 punten, $7,68
• Claude Haiku 5.5: 36 punten, $0,41
• Gemini 3.8 Flash: 31 punten, $7,77
• GPT-6 Luna: 28 punten, $0,15
• Mistral Large 4: 26 punten, $2,06

Het opvallendste getal staat in het midden. GPT-6.1 Sol haalt 95% van de score van Opus 5.5 voor een achtste van de kosten per testopdracht. Gemini 3.8 Flash is per token goedkoop, maar in deze testreeks per opdracht duurder dan Sol; zo staat het op de modelpagina van AA.

Per token en per jaar wordt het verschil concreet. Neem een organisatie die per maand 20 miljoen tokens naar een model stuurt en er 2 miljoen terugkrijgt. Op Opus 5.5 is dat $120 per maand, $1.440 per jaar. Op GPT-6.1 Sol $60 per maand, $720 per jaar. Op Mistral Large 4 $18,20 per maand, zo'n $218 per jaar. Tussen Opus en Mistral zit $1.222 per jaar. Argon kost vanaf 1 december evenveel als Opus.

Die rekensom gaat per token. Een model dat langer nadenkt, verbruikt meer tokens voor dezelfde opdracht. Kijk daarom naar allebei: de prijs per token en de kosten per opdracht.

Welk AI-model is het beste voor jouw taak?

Welk model het beste is, hangt af van de klus, en dat is zelden het nieuwste. Kies hieronder wat het model moet doen en of de verwerking in Europa moet. Het blok zet de modellen neer die passen, met de prijs, de score en de EU-status uit deze pagina.

Interactief

Welk AI-model past bij jouw taak?

KeuzehulpAlle modellen

Beantwoord twee vragen. Het blok zet de modellen neer die passen, met prijs en EU-status.

Wat moet het model doen?

Zwaar denk- en programmeerwerk, agents die lang doorwerkenDagelijks schrijven, samenvatten, mailsGrote aantallen kleine taken: sorteren, labelen, gegevens eruit halen

Moeten je gegevens in Europa verwerkt worden?

JaMaakt niet uit

Uitkomst

Waarom: De drie hoogste scores die je nu kunt gebruiken. Sol scoort twee punten lager dan Astra, voor een vijfde van de kosten per testopdracht.

• Claude Opus 5.5

  EU: via cloud

  Maker en sinds

  Anthropic, 22 september 2026

  Prijs per miljoen tokens

  $4 in, $20 uit

  Score (onafhankelijke test, hoger is beter)

  58 punten · $10,04 per testopdracht

  Verwerking in Europa

  Niet bij Anthropic zelf, wel via een cloudpartner.

  Lees onze post · Bron: Anthropic, modellenoverzicht

• GPT-6 Astra

  EU: ja

  Maker en sinds

  OpenAI, 3 september 2026

  Prijs per miljoen tokens

  $10 in, $50 uit

  Score (onafhankelijke test, hoger is beter)

  57 punten · $6,24 per testopdracht

  Verwerking in Europa

  Bij OpenAI zelf, met 10% toeslag.

  Lees onze post · Bron: OpenAI, prijzen

• GPT-6.1 Sol

  EU: ja

  Maker en sinds

  OpenAI, 29 september 2026

  Prijs per miljoen tokens

  $2 in, $10 uit

  Score (onafhankelijke test, hoger is beter)

  55 punten · $1,27 per testopdracht

  Verwerking in Europa

  Bij OpenAI zelf, met 10% toeslag.

  Lees onze post · Bron: OpenAI, prijzen

Zo werkt verwerking in Europa per maker

OpenAI

Via eu.api.openai.com, voor Astra, Sol, Terra en Luna, met 10% toeslag. Daarvoor heb je goedkeuring van OpenAI nodig en een aangepaste bewaarafspraak, bijvoorbeeld Zero Data Retention.

Anthropic

Niet via de eigen API van Anthropic, die kent alleen "global" en "us". Wel via Amazon Bedrock of Google Cloud; of elk model daar in een EU-regio draait, hebben we niet per model nagelopen.

Net aangekondigd: Gemini 4 Carbon (28 oktober), nog niet te gebruiken. Google geeft het eerst aan een groep cyberverdedigers (Google). Wat het kost en wat het voor Nederland betekent: Gemini 4 Carbon in Nederland.

Bronnen: prijspagina's en modeldocumentatie van OpenAI, Google, Anthropic en Mistral; Artificial Analysis Intelligence Index v5. Gecontroleerd op 31 oktober 2026. Blok: AI Centrum Nederland.

Weet je nog niet welke processen zich lenen voor welk model? Daar is de AI-scan voor. In een paar minuten zie je waar je organisatie staat en waar de winst zit.

Laat niet elke afdeling zelf een model kiezen. In een AI-kenniscentrum opzetten beschrijf ik een productiebedrijf waar vier afdelingen vier verschillende AI-tools gebruikten, en niemand wist wat er met de klantdata gebeurde. Eén plek die de modelkeuze bijhoudt, scheelt geld en gedoe zodra er weer een lancering komt.

Wat mag je als Nederlands bedrijf?

Bij elke lancering komen dezelfde vragen terug:

1. Waar wordt de vraag verwerkt? Per leverancier verschilt dat, zie hierboven. Bij OpenAI kies je het zelf, bij Google en Anthropic loopt het via een cloudpartner, bij Mistral draait de preview nu in eigen Europese datacenters.
2. Wat gaat erin? Persoonsgegevens, klantdossiers of offertes vragen andere afspraken dan een marketingtekst. Of verwerking buiten Europa dan mag, is een vraag voor je privacyfunctionaris, niet voor een prijstabel.
3. Wat gebeurt er als het model verdwijnt? Anthropic noemt voor elk model de vroegste datum waarop het met pensioen kan (Anthropic). Voor Opus 5.5 is dat 22 september 2027. Wie een proces op één model bouwt, moet weten wanneer hij moet overstappen.

Hoe je dat organiseert, met eigenaars en vaste controlemomenten, staat in de AI-governance checklist. Wat er in Europa verandert rond AVG en training op data, lees je in onze post over Ierland en de AVG.

Historie van deze pagina

• 6 november 2026: eerste versie, met de stand van 31 oktober 2026. Gemini 4 Carbon aangekondigd, maar nog niet te gebruiken. Open gewichten van Mistral Large 4 sinds 29 oktober. Scores uit Intelligence Index v5.

Op 1 december gaat de prijs van Argon omhoog en op 1 januari die van Gemini 3.8 Flash. Dan werken we deze pagina bij, en ook zodra Carbon voor bedrijven beschikbaar komt.

Volgende Stap

Wil je weten welk model bij jouw processen past, en wat het per jaar kost? In onze workshops zetten we de modellen naast je eigen werk, met je eigen cijfers. Liever eerst een gesprek? Neem contact op.

Headerbeeld: Google DeepMind. Grafieken en animatie: AI Centrum Nederland, op basis van cijfers van Artificial Analysis en de prijspagina's van OpenAI, Google, Anthropic en Mistral.